Alles begint bij bewustzijn.
Dat is ook de reden waarom ik lezingen geef over de klimaat: om medebewoners van deze aarde bewust te maken van de impact die wij hebben op onze planeet. De impact van de Vlaming is bij de grootsten ter wereld. Wanneer je kijkt naar de consumptiegebaseerde uitstoot, zit de Vlaming in de betreurenswaardige kopgroep van grootste uitstoters ter wereld. Moest iedereen op deze planeet leven zoals de gemiddelde Vlaming, dan zouden we drie planeten aarde nodig hebben. Er is nood aan verandering. En verandering begint bij bewustzijn.
Ik probeer een steentje te verleggen in de Belgische broeikasrivier. Door erover te spreken, maar ook door in te grijpen in mijn eigen leven. Dit is mijn persoonlijke verhaal over mijn inspanningen om mijn uitstoot van broeikasgassen te verlagen. Ik publiceer dit in de hoop mensen te kunnen inspireren.
Meten is weten
Om te weten komen hoeveel en op welke manier ik broeikasgassen uitstoot, besloot ik om mijn voetafdruk te berekenen in 2022. Ik gebruikte hiervoor een online berekeningstool op een Franse website, die ondertussen niet meer beschikbaar is. Een goed alternatief, dat heel sterk gelijkt op die Franse website, is www.myco2.com. Let op, het vergt enige tijd om alle gevraagde gegevens op te zoeken en de vragenlijst in te vullen.
Ik kwam volgend resultaat uit:
Ik benader deze tabel indicatief. De cijfers zullen ongetwijfeld niet volledig kloppen, maar ze geven wel een correct idee en grootteorde aan. Voor mij was het heel duidelijk: mijn grootste pijler was transport, dan voeding en mijn woning. Dit kan voor iedereen anders zijn. Voor de gemiddelde Vlaming zullen de peilers Verblijf en Voedsel groter zijn, tenzij je veel vliegt. Ik leg later uit waarom.
Mijn totale uitstoot bedroeg in 2022 ongeveer 10 ton CO2eq. Dat is tevens het Belgische gemiddelde (en zeer hoog!). Ik besloot dit aan te pakken.
Mijn inspanningen
Transport
Ik reed in 2022 ongeveer 12.000km per jaar met een dieselwagen, goed voor ongeveer 2000kg CO2-eq en het grootste aandeel van mijn uitstoot. Een nieuwe auto kopen is een grote investering. Gelukkig kreeg ik dankzij mijn werkgever de mogelijkheid om een auto te leasen. Ik koos voor een elektrisch model en een eigen laadpaal, waardoor mijn aandeel "auto" veel kleiner geworden is. Ik probeer steeds aan zonneladen thuis te doen (laden wanneer de zon volop schijnt en mijn zonnepanelen het meest opbrengen), slechts zelden ga ik snelladen langs de autostrade. Ik heb thuis nog een moto, waarmee ik ongeveer 1500km per jaar rijd en een zitmaaier (voor de wijngaard).
Ik veranderde ook mijn vervoersgedrag Enkel voor verre verplaatsingen en wanneer het niet anders kan, neem ik de auto. Alle verplaatsingen in de buurt doe ik met de (bak-)fiets, ook bij regenweer. Ik tracht zoveel mogelijk naar het werk te fietsen (ongeveer 45km enkele rit) en videovergader in plaats van ter plaatse te komen.
Ik vlieg nog steeds twee keer per jaar, binnen Europa (onder ETS). Hier kan ik nog op besparen. Voorlopig tracht ik deze uitstoot vooral te compenseren door geen rundsvlees meer te eten. Maar nog beter voor het klimaat zou zijn niet meer te vliegen.
Voedsel
Vroeger zweerde ik bij charcuterie op de boterham en af en toe runds- en lamsvlees. Nu ik de uitstoot van die voedingswaren ken, ben ik daarvan afgestapt. Noem me gerust een "klimatariër", ik tracht klimaatbewust om te gaan met voeding. Rundsvlees beschouw ik als een luxeproduct, voor op een speciale gelegenheid, maar niet als wekelijks product. Ik eet af en toe nog kleine hoeveelheden kip of varken, verwerkt in een gerecht. Voor zuivel kies ik steevast voor Belgische producten. Immers, de Belgische melk (en zeker de Vlaamse melk) heeft de laagste voetafdruk ter wereld! Dat hebben we te danken aan Belgische klimaatonderzoek en mitigatiemaatregelen in de landbouw.
Thuis hebben we een grote moestuin en serre aangelegd, waarin we onze eigen groenten kweken. Overschotten delen we met de buurt. We vinden het belangrijk om onze kinderen hierin te betrekken omdat we ervan overtuigd zijn dat meer mensen zelf groenten en fruit zouden moeten telen in plaats van steeds naar de supermarkt te hollen. Het versterkt de connectie met voeding en de natuur. We ondersteunen korteketenprojecten.
Wij eten enkel seizoensgebonden.In onze frigo vind je geen aarbeien in de wintermaanden. Ook kijken we naar de herkomt van producten, al is het tegenwoordig niet meer eenvoudig om in de supermarkt groene groenten te vinden die in België geteeld werden.
Verblijf
Ik woon in de voormalige boerderij van mijn grootouders, die we in 2016 grondig renoveerden. We investeerden in energiezuinigheid en haalden een EPC A certificaat. We kozen in 2016 voor een warmtepompboiler en een gasboiler voor de vloerverwarming.
Sinds juli 2026 heeft ons huis geen schoorsteen meer. We lieten de gas afkoppelen. Ook ons kookfornuis moest hierdoor vervangen worden. We voerden een volledige elektrificatie van onze energievoorziening uit, met een grote installatie zonnepanelen, een warmtepomp en een thuisbatterij. In de zomermaanden is er voldoende zon (ook op bewolkte dagen) om volledig zelfvoorzienend te zijn. Via onze vloer kunnen we nu ook onze woning koelen bij zeer warm weer.
Consumptie
"Consuminderen" vind ik een lelijk woord. Maar ik tracht het wel te doen. We proberen lokaler en duurzamer te kopen. Pakjes laten we gebundeld leveren.
Resultaat: ik wist mijn voetafdruk te halveren! En daar ben ik best fier op.
Wat ik nog zou kunnen doen
- minder of niet meer vliegen
- motor verkopen
- nog minder vlees eten en geen zuivel meer
- nog meer consuminderen
Nogmaals: dit is mijn persoonlijke verhaal en indicatief. De situatie is voor iedereen anders, maar hopelijk heb je er iets aan.
