Alles begint bij bewustzijn.
Dat is ook de reden waarom ik lezingen geef over de klimaat: om mijn medebewoners van deze aarde bewust te maken van de impact die wij hebben op onze planeet. Wanneer je naar de consumptiegebaseerde uitstoot kijkt, zit de Vlaming in de betreurenswaardige kopgroep van grootste uitstoters van broeikasgassen ter wereld. Moest iedereen op deze planeet leven zoals de gemiddelde Vlaming, dan zouden we drie planeten aarde nodig hebben. Er is nood aan verandering. En verandering begint bij bewustzijn.
Ik probeer een steentje te verleggen in de Belgische broeikasrivier. Door erover te spreken, maar ook door in te grijpen in mijn eigen leven. Dit is mijn persoonlijke verhaal over mijn inspanningen om mijn voetafdruk te verlagen. Ik publiceer dit in de hoop mensen te kunnen inspireren.
Meten is weten
Om te weten te komen hoeveel en op welke manier ik broeikasgassen uitstoot, besloot ik om mijn voetafdruk te berekenen in 2022. Ik gebruikte hiervoor een online berekeningstool op een Franse website, die ondertussen niet meer beschikbaar is. Een goed alternatief, dat heel sterk gelijkt op die Franse website, is www.myco2.com. Let op, het vergt enige tijd om alle gevraagde gegevens op te zoeken en de vragenlijsten in te vullen.
Ik kwam volgend resultaat uit:
Ik benader deze tabel indicatief. De cijfers zullen ongetwijfeld niet volledig juist zijn, maar ze geven wel een correct idee en grootteorde aan. Voor mij was het heel duidelijk: mijn grootste pijler was transport, dan voeding en daarna hoe ik woon. Een dergelijke voetafdruk is heel persoonlijk en dus voor iedereen anders. Voor de gemiddelde Vlaming zullen de peilers Verblijf en Voedsel groter zijn, tenzij je veel vliegt. Ik leg later uit waarom.
Mijn totale uitstoot bedroeg in 2022 ongeveer 10 ton CO2eq. Dat is tevens het Belgische gemiddelde (en zeer hoog!). Ik besloot dit aan te pakken.
Mijn inspanningen
Transport
Ik reed in 2022 ongeveer 15.000 km per jaar met een dieselwagen uit 2012, goed voor ongeveer 2000kg CO2-eq en het grootste aandeel van mijn uitstoot. Een nieuwe auto kopen is een grote investering. Gelukkig kreeg ik dankzij mijn werkgever de mogelijkheid om een auto te leasen. Ik koos voor een elektrisch model en een eigen laadpaal, waardoor mijn aandeel "auto" veel kleiner geworden is. Ik probeer steevast aan zonneladen thuis te doen (laden wanneer de zon volop schijnt en mijn zonnepanelen het meest opbrengen), slechts zelden ga ik snelladen langs de autostrade. Ik heb thuis nog een moto, waarmee ik ongeveer 1500 km per jaar rijd en een zitmaaier (voor de grondbedekker in de wijngaard).
Ik veranderde ook mijn vervoersgedrag. Enkel voor verre verplaatsingen en wanneer het niet anders kan, neem ik de auto. Alle verplaatsingen in de buurt doe ik met de (bak-)fiets, ook bij regenweer. Ik tracht zoveel mogelijk naar het werk te fietsen (ongeveer 45km enkele rit), ook in de winter! En ik videovergader in plaats van ter plaatse te komen.
Ik vlieg nog steeds twee keer per jaar, binnen Europa (onder ETS). Hier kan ik nog op besparen. Voorlopig tracht ik deze uitstoot vooral te compenseren door geen rundsvlees meer te eten, al mag "compenseren" niet de boodschap zijn. Nog beter voor het klimaat zou zijn niet meer te vliegen.
Voedsel
Vroeger zweerde ik bij charcuterie op de boterham en af en toe runds- en lamsvlees. Nu ik de uitstoot van die voedingswaren ken, ben ik daarvan afgestapt. Noem me gerust een "klimatariër", ik tracht klimaatbewust om te gaan met voeding. Rundsvlees beschouw ik als een luxeproduct: voor op een speciale gelegenheid, maar niet als wekelijks product. Ik eet af en toe nog kleine hoeveelheden kip of varken, verwerkt in een gerecht. Voor zuivel kies ik zoveel mogelijk voor plantaardige producten (havermelk bijvoorbeeld). Wanneer ik toch nog dierlijke zuivel eet of drink (yoghurt fan!), kies ik voor Belgische zuivel. Immers, de Belgische melk (en zeker de Vlaamse melk) heeft de laagste voetafdruk ter wereld. Dat hebben we te danken aan Belgische klimaatonderzoek en mitigatiemaatregelen in de landbouw.
Thuis hebben we een grote moestuin en serre aangelegd, waarin we onze eigen groenten kweken. Overschotten delen we met de buurt. We vinden het belangrijk om onze kinderen hierin te betrekken omdat we ervan overtuigd zijn dat meer mensen zelf groenten en fruit zouden moeten telen in plaats van steeds naar de supermarkt te hollen. Het versterkt de connectie met voeding en de natuur. We ondersteunen korteketenprojecten.
In de supermarkt kijk ik geregeld naar de oorsprong van producten. Zo vind je bijvoorbeeld brocolli uit Nederland in de supermarkt, maar ook uit Kenia. Ik koop steeds de variant waarvoor het minste transport nodig is. Zongerijpt fruit (dat rijp geoogst en dus GEVOLGEN wordt) laat ik links liggen.
Wij eten enkel seizoensgebonden. In onze frigo vind je geen aarbeien in de wintermaanden.
Verblijf
Ik woon in de voormalige boerderij van mijn grootouders, die we in 2016 grondig renoveerden. We investeerden in energiezuinigheid en haalden een EPC A certificaat. We kozen in 2016 voor een warmtepompboiler en een gasboiler voor de vloerverwarming.
Sinds juli 2026 heeft ons huis geen schoorsteen meer. We lieten de gas afkoppelen. Ook ons gaskookfornuis moest hierdoor vervangen worden. We voerden een volledige elektrificatie van onze energievoorziening uit, met een grote installatie zonnepanelen, een warmtepomp en een thuisbatterij. In de zomermaanden is er voldoende zon (ook op bewolktere dagen) om volledig zelfvoorzienend te zijn. Via onze vloer kunnen we nu ook onze woning koelen bij zeer warm weer.
We plantten in de voorbij jaren een 25-tal bomen en er blijven er bij komen.
Ondertussen hebben we spijt van onze grote zuidgerichte ramen. In de zomer gebruiken we schaduwdoeken om de zon zoveel mogelijk buiten te houden. We hopen ook dat onze bomen weldra groot genoeg zullen zijn om voor schaduw te zorgen in de zomer.
Consumptie
"Consuminderen" vind ik een lelijk woord. Maar ik tracht het wel te doen. We proberen lokaler en vooral duurzamer te kopen. Pakjes laten we gebundeld leveren.
Ik ging in gesprek met de kledingsponsor voor mijn werkkledij en wist mijn kleerkast aanzienlijk te verkleinen. Er hangen nu ook meer duurzame kledingstukken in die kleerkast.
Op een standaard werkdag laat ik mij niet schminken. Dankzij een droge huid blink ik niet op televisie, en het bespaart mij ongeveer een half uur tijd per werkdag.
Resultaat: ik wist mijn voetafdruk te halveren! En daar ben ik best fier op.
Wat ik nog zou kunnen doen
- minder of niet meer vliegen
- motor verkopen
- nog minder vlees eten en geen dierlijke zuivel meer
- nog meer consuminderen
Nogmaals: dit is mijn persoonlijke verhaal en indicatief. De situatie is voor iedereen anders, maar hopelijk heb je er iets aan.
